Dünya
Azerbaycan'da kıble yönü
Azerbaycan genelinde kıble açısı 206.6° ile 207.4° arasında değişiyor. Baku için 207.4° (Güney-güneybatı), Kâbe mesafesi 2.308 km. Aşağıda kapsanan 2 şehir için ayrı ayrı hesaplanmış değerler var.
Azerbaycan'da kıble neden bu yöne bakıyor
Kıble, Kâbe'ye bakan büyük daire yönüdür ve bu yön tamamen nerede durduğunuza bağlıdır. Azerbaycan Kâbe'nin kuzeydoğusunda kaldığı için kıble güneybatıya bakar. Baku için kesin değer 207.4 derecedir.
Ülke içindeki yayılım 0.8 derece. Bu, ülkenin coğrafi olarak kompakt olduğunu gösteriyor; şehirler arasında pratik bir fark yok.
Bu sayfadaki bütün değerler tek bir motorla, WGS-84 elipsoidi üzerinde Vincenty ters çözümüyle hesaplanmıştır. Aynı motor Türkiye illeri için de, dünyanın herhangi bir koordinatı için de kullanılır — coğrafyaya özel bir tablo ya da yaklaştırma yoktur.
Manyetik sapmayı unutmayın
Yukarıdaki açılar gerçek (coğrafi) kuzeyegöredir. Elinizde manyetik bir pusula varsa okumanız gereken değer farklıdır, çünkü pusula iğnesi coğrafi kuzeyi değil manyetik kuzeyi gösterir. Aradaki farka manyetik sapma denir ve konuma göre büyük ölçüde değişir.
Sapma bazı bölgelerde derecenin altında kalırken, bazı bölgelerde on beş dereceyi aşar; Kanada'nın kuzeyi gibi yerlerde otuz dereceyi geçer. Bu yüzden her şehir sayfasında o konuma özel sapma değerini ve yıllık değişim hızını ayrıca yazıyoruz. Değerler NOAA/NCEI World Magnetic Model 2025 modelinden hesaplanır.
Telefon pusulası kullanıyorsanız bu düzeltmeyi genellikle biz yapıyoruz — ama hangi durumda yaptığımızı da söylüyoruz. iOS cihazlar gerçek kuzeyi bildirdiği için düzeltmeyi ikinci kez uygulamıyoruz; Android tarayıcıları manyetik kuzey bildirdiği için düzeltmeyi biz ekliyoruz.
Ülke içinde açı ne kadar değişir?
Azerbaycan için kapsanan 2 şehirde kıble açısı 206.6° ile 207.4° arasında, yani 0.8 derecelik bir bantta değişiyor. Bu yayılımın büyüklüğü doğrudan ülkenin coğrafi genişliğiyle ilgili.
Bir dereceden küçük bir yayılım, ülkenin Kâbe'ye göre neredeyse tek bir noktada durduğu anlamına geliyor. Bu ölçekte hangi şehirde olduğunuz kıble açısını değiştirmiyor; telefon pusulasının hassasiyeti bile bu farkı ayırt edemez.
Yayılımın sebebi şu: kıble sabit bir yön değil, sabit bir noktaya bakan yön. Kâbe tek bir yerdedir; ona bakan açı nerede durduğunuza göre değişir. Doğu-batı doğrultusunda genişleyen ülkelerde bu değişim daha belirgin olur, çünkü boylam farkı azimutu enlem farkından daha çok etkiler.
Kâbe mesafesi de aynı mantıkla değişiyor: 2.308 km ile 2.320 km arasında. Aradaki fark 12 km.
Hangi yöntemle bulmalı
Hesaplanan açı doğru, ama onu yeryüzüne oturtmanın birden fazla yolu var ve bulunduğunuz ortam hangisinin güvenilir olduğunu belirliyor.
Pusula en hızlısı. Açık alanda, metalden uzakta ve kalibre bir telefonla yeterince doğrudur. Baku için pusulada 207.4 derece değil, 200.9 derece okumanız gerektiğini unutmayın — aradaki fark manyetik sapmadır.
Harita ev ve ofis için daha güvenilir. Harita aracı uydu görüntüsünde binanızı bulup duvarınızla kıble arasındaki açıyı ölçüyor. Cihazın yönünü hiç ölçmediği için betonarme duvarlar, kalorifer petekleri ve elektronik cihazlar bu yöntemi etkilemiyor.
Güneş ise sensöre hiç ihtiyaç duymuyor. Güneş sayfası güneşin o anki azimutunu hesaplayıp size uygulanabilir bir talimat veriyor; ayrıca bugün gölgenin tam kıble hattında olacağı saati de gösteriyor. Yılda iki gün ise Kıble Saati hiçbir hesap gerektirmeden, doğrudan gölgeyle sonuç veriyor.
Kalıcı bir kurulum yapıyorsanız — cami, mescit, sabit seccade yönü — bu yöntemleri üst üste bindirmenizi öneriyoruz. Hata kaynakları farklı olduğu için ikisinin aynı sonuca çıkması güçlü bir doğrulama oluyor.
Azerbaycan'ın Kâbe'ye göre konumu
Kıble açısını anlamak için tersini düşünmek yardımcı oluyor: Kâbe'den bakıldığında Azerbaycan nerede kalıyor? Baku için hesaplanan ters azimut 22.0 derece, yani Mekke'den bakan biri için kuzey-kuzeydoğu yönünde. Dikkat: bu değer kıble açısına 180 eklenerek bulunmaz — küre üzerinde büyük daire yayı meridyenleri değişen açılarla kestiği için gidiş ve dönüş azimutları birbirinin tam tersi değildir.
Baku ile Kâbe arasındaki uzaklık 2.308 km. Bu mesafenin kıble hassasiyeti açısından önemli bir sonucu var: hedef uzaklaştıkça, konumdaki küçük değişimlerin açıya etkisi azalır. Kâbe binlerce kilometre uzaktayken şehir içinde bir semtten diğerine geçmek açıyı derecenin binde birleri kadar değiştirir — yani ölçülemez. Bu yüzden şehir düzeyinde tek bir açı vermek fazlasıyla yeterli oluyor.
Sayfadaki bütün değerler, Türkiye illeri için kullanılan motorla aynı motordan geliyor: WGS-84 elipsoidi üzerinde Vincenty ters çözümü, büyük daire başlangıç azimutu ve NOAA WMM-2025 manyetik sapma modeli. Coğrafyaya özel bir tablo veya bölgesel bir yaklaştırma kullanılmıyor. Yöntemin tamamı nasıl çalışır sayfasında, ölçülmüş test sonuçları doğruluk sayfasında.
Sık sorulan sorular
Azerbaycan'da kıble hangi yöne bakar?
Genel olarak güney-güneybatı yönüne. Baku için açı 207.4 derecedir. Ülke genelinde kıble açısı 206.6° ile 207.4° arasında değişiyor, yani 0.8 derecelik bir yayılım var. Ülke coğrafi olarak kompakt olduğu için tüm şehirlerde neredeyse aynı açı kullanılabilir.
Azerbaycan ile Kâbe arasındaki mesafe ne kadar?
Şehre göre 2.308 km ile 2.320 km arasında. Baku için kuş uçuşu mesafe 2.308 km; uçakla yaklaşık 2.6 saat tutan bir mesafe.
Bu ülkedeki şehirlerin hepsi listede mi?
Azerbaycan için nüfusu 350.000'in üzerindeki şehirler ve başkent dâhil edildi; toplam 2 şehir. Şehriniz listede yoksa Ne Tarafımda? aracıyla koordinatınızı doğrudan girebilir veya pusula sayfasında konum iznini verip kesin değeri alabilirsiniz.