Kıble pusulası

Ekranın tepesinde sabit duran küçük üçgen, sizin baktığınız yönü gösterir. Kadran ve üzerindeki mor ok cihazla birlikte döner. Mor okun ucunu o üçgene getirdiğinizde kıbleye dönmüş olursunuz; kadran o an yeşile döner ve cihaz kısa bir kez titrer. Bu geri bildirim kasıtlı olarak yalnızca hizalanma anında verilir — sürekli titreyen bir telefon namaz öncesi hazırlığı bozar.

Kadranın dış halkasındaki tikler beş derecelik aralıklarla dizilidir; her on beş derecede uzarlar, kırk beş derecede en uzun ve mor hâllerini alırlar. Bu, açıyı sayıya bakmadan gözle tahmin etmenizi sağlar. Ortadaki büyük sayı ise her zaman ondalık bir basamakla yazılır. Daha fazlasını yazmıyoruz, çünkü hata payı beş derece civarında olan bir cihazda yüzde birlik hassasiyet göstermek sahte kesinliktir.

Neden iki farklı açı gösteriyoruz

"Kıble açısı" alanındaki değer gerçek kuzeye göredir; haritalar, uydu görüntüleri ve dini hesaplamalar bu referansı kullanır. "Pusula açısı" ise manyetik kuzeye göredir ve elinizde ayrı bir analog pusula varsa onda okumanız gereken değerdir. İkisi arasındaki fark manyetik sapmadır; Türkiye'de yaklaşık altı derece doğu yönündedir ve konuma göre değişir. Ege'de 5,5 dereceye kadar iner, Doğu Karadeniz'de 6,7 derecenin üzerine çıkar.

Bu sapmayı biz NOAA'nın World Magnetic Model 2025 modelinden hesaplıyoruz — resmî katsayı dosyasından üretilmiş, elle girilmiş tek bir sayı içermeyen bir uygulamayla. Cihazınız gerçek kuzeyi bildiriyorsa (iPhone genelde bildirir) sapmayı ikinci kez uygulamayız; manyetik kuzey bildiriyorsa (Android tarayıcıları böyle yapar) düzeltmeyi biz ekleriz. Hangi durumda olduğunuzu kadranın altındaki etikette görebilirsiniz.

Bir pusulanın en tehlikeli hâli bozuk olması değil, bozukken çalışıyor görünmesidir. İğne kararlı biçimde bir yeri gösterir, kullanıcı ona güvenir ve yön otuz derece yanlıştır. Bu yüzden üç ayrı savunma katmanı kurduk.

Birincisi doğruluk rozeti. Cihazın bildirdiği doğruluk ile bizim ölçtüğümüz titremenin kötü olanını alır — iyimser tarafı asla seçmez. Yeşil, sarı ve kırmızı eşikler sırasıyla beş ve on beş derecededir.

İkincisi manyetik parazit dedektörü. Dünya'nın manyetik alanı yeryüzünde 22 ile 68 mikrotesla arasındadır. Cihazın manyetometresi bu aralığın belirgin dışında bir büyüklük okuyorsa, ölçtüğü şey Dünya değil; yakınınızdaki bir hoparlör, laptop, çelik masa, mıknatıslı telefon kılıfı veya aracın gövdesidir. O anda uyarı basarız. Bu özellik yalnızca manyetometre erişimi veren tarayıcılarda çalışır; olmadığında sessizce devre dışı kalır, sahte bir güvence vermez.

Üçüncüsü yedek yöntem zinciri. Sensör yoksa, izin verilmediyse veya parazit ağırsa ekranda alternatif yollara giden bağlantılar çıkar. Bunlar ikinci sınıf çözümler değil: güneş yöntemi, kalibrasyonu bozulmuş bir manyetometreden neredeyse her zaman daha güvenilirdir, çünkü güneşin konumu hesaplanabilir ve hiçbir manyetik parazitten etkilenmez.